Filary dobrej jakości życia kobiet w trakcie i po terapii onkologicznej

Kobieta powinna wiedzieć, że można uzyskać bardzo istotne złagodzenie przykrych objawów podczas oraz po terapii onkologicznej i zminimalizować negatywne dla jakości życia skutki leczenia.

Prof. dr hab. n. med. Jan Kotarski, prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.

Prof. dr hab. n. med. Jan Kotarski, prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.

Współczesna onkologia kobieca odnotowuje dwa trendy. Pierwszy – coraz częściej nowotwory wykrywa się u kobiet młodych; drugi – nie mamy na razie przełomowej terapii w leczeniu onkologicznym. To, co nazywamy złotym standardem leczenia, jest postępowaniem terapeutycznym, które sprawia, że nowotwory leczy się znacznie lepiej niż kiedyś i choroba, która była uznawana za śmiertelną, obecnie kwalifikowana jest jako schorzenie przewlekłe. Wskutek tego istotnym elementem związanym z życiem pacjentek z chorobą nowotworową i po leczeniu onkologicznym – często bardzo agresywnym – jest jakość tego życia.

Dieta i aktywność fizyczna – niby oczywiste, ale…

Istnieje wiele elementów, które mają wpływ na jakość życia kobiety po leczeniu onkologicznym i są bardzo ważne dla codziennego funkcjonowania. To między innymi dieta, która powinna być odpowiednio dobrana i troska o sprawność fizyczną – szczególnie ważna jest aktywność na świeżym powietrzu. To ważne, gdyż jeśli po leczeniu onkologicznym kobieta będzie miała małą sprawność mięśniową, każda czynność będzie jej stwarzała problem. Należy pamiętać, że leczenie onkologiczne jest leczeniem toksycznym, powodującym wiele różnych objawów, które nieraz przez wiele lat mogą wpływać na jakość życia. To są objawy neurologiczne czy ze strony innych układów lub narządów, na przykład wątroby czy układu czerwonokrwinkowego – dlatego trzeba stale zwracać uwagę na morfologię krwi.

Seksualność

Jakość życia seksualnego zależy od wielu elementów, w tym od stosowania antykoncepcji, a także od zmian, które dotyczą narządu płciowego. Negatywnymi skutkami, które mogą nastąpić w trakcie i po leczeniu onkologicznym, są suchość oraz zmiany atroficzne pochwy. Mogą one być bardzo dokuczliwe ze względu na bolesność podczas współżycia, ale też mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie. Odrębnym problemem są zmiany po radioterapii, bowiem może dojść do zaburzenia funkcji układu moczowego, płciowego oraz pokarmowego.

Dla niektórych kobiet element seksualności jest bardzo ważny. Jest to sfera życia, która znacząco wpływa na poczucie własnej wartości i na wiele innych elementów. Jeśli kobieta ma przewlekłą sytuację stresową, związaną, na przykład z wycięciem macicy i czuje, że przestała być wskutek operacji kobietą przez co martwi się, jak dalej będzie postrzegana, może mieć nawet dolegliwości somatyczne.

Atrofia urogenitalna a jakość życia

Kwestia atrofii pochwy i związanej z nią suchości w trakcie oraz po leczeniu onkologicznym jest szczególnym problemem w odniesieniu do kobiet młodych, ponieważ w tej grupie pewne cechy wymienionych stanów w zasadzie notuje się naturalnie tylko w ciąży, połogu i przy długotrwałym karmieniu. Atrofia i suchość pochwy narastają po menopauzie i stają się wtedy problemem przewlekłym. Jeżeli zjawiska te występują w sposób przewlekły u kobiet młodych (a nie przejściowo jak w okresie połogu), mogą utrudnić codzienne funkcjonowanie.

Możliwości wsparcia leczenia suchości, atrofii pochwy u kobiet w trakcie oraz po terapii onkologicznej są ograniczone. Standardem jest tu leczenie hormonalne, a ponieważ większość nowotworów piersi i nowotworów trzonu macicy należy do kategorii hormonozależnych, terapia hormonalna w takich przypadkach nie jest możliwa.

Mamy jednak wtedy bardzo bezpieczne wsparcie leczenia miejscowego,  które obejmuje stosowanie preparatów dopochwowych, zawierających kwas hialuronowy który jest naturalnym składnikiem organizmu ludzkiego. Na rynku dostępne są produkty w których składzie mogą znaleźć się różne formy kwasu hialuronowego m.in. drobnocząsteczkowy kwas hialuronowy, którego formuła zapewnia szybkie nawilżenie i skuteczność w regeneracji. Ważne, aby nie zawierały one hormonów, parabenów, konserwantów i innych dodatków. Wsparcie leczenia miejscowego preparatami kwasu hialuronowego może być realizowane zarówno po terapii onkologicznej, jak i w trakcie jej trwania. Nie ma tutaj przeciwwskazań do stosowania tego typu preparatów. Kwas hialuronowy, wiążąc się z wilgotną wydzieliną błony śluzowej pochwy, tworzy na jej powierzchni żelową powłokę. Stanowi ona barierę zabezpieczającą błonę śluzową, zwiększając nawilżenie pochwy, ale też kwas hialuronowy efektywnie wpływa na regenerację śluzówki pochwy, stwarzając przy tym odpowiednie warunki do aktywacji naturalnych mechanizmów obronnych. To ważna właściwość, gdyż na podłożu atrofii pochwy i suchości mogą rozwijać się stany zapalne.

Do pacjentki onkologicznej nie możemy podchodzić wycinkowo. Musimy ją widzieć jako całość – nie tylko ją samą, ale również jej otoczenie, ponieważ kobieta po zabiegu, na przykład wycięcia macicy czy usunięcia piersi, będzie musiała funkcjonować w swoim środowisku. Problemy, jakie mogą z tego powstać, nie są błahe.